Мәдениет және спорт мәселелері бойынша қоғамдық кеңес

07.10.2016

Қоғамдық тыңдаудың қорытынды хаттамасы (7.09.2016 ж.)

Астана қ. 2016 жылғы 7қыркүйек

Бірлескен Қоғамдық тыңдау өткізу жөнінде шешім Ішкі істер органдары мәселелері бойынша Қоғамдық кеңестің (2016 жылғы 2 қыркүйектегі №6 хаттамасы) және Мәдениет және спорт мәселелері бойынша Қоғамдық кеңестің отырыстарында (2016 жылғы 1 қыркүйектегі №2 хаттамасы) қабылданған

Қоғамдық тыңдауда қаралған мәселелер:

  1. «Гендерлік сезімтал қоғамдық сананы жетілдіру (гендерлік стереотиптерді жою)»;
  2. «Жыныстық белгілері бойынша зорлық-зомбылықты жою»
1 тақырып «Гендерлік сезімтал қоғамдық сананы жетілдіру (гендерлік стереотиптерді жою)»
Бақылаушы мемлекеттік органдар, олардың лауазымды тұлғалары Қазақстан Республикасы заңнамасының сақтауы туралы ақпарат Қоғамдық тыңдау барысында гендерлік сезімтал қоғамдық сананы жетілдіру (гендерлік стереотиптерді жою) бойынша орын алып отырғанкемшіліктерді жою үшін берілген ұсынымдар.

Нормативті құқықтық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу жөнінде ұсынымдар
Қоғамдық кеңес мүшелері Мәдениет және спорт министрлігінің (бұдан әрі – Министрлік) баяндамасын тыңдай отырып, бүгінде Министрлік гендерлік саясат пен отбасы институтын нығайту саласында заңнаманы жетілдіру мен әлеуметтік жобаларды іске асыру жөнінде кешенді іс-шаралар жүргізіліп отырғанын жеткізді.

«Мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс туралы, үкіметтік емес ұйымдар үшін гранттар мен сыйлықақылар туралы» Заңның аясында гранттар мен сыйақылар түріндегі ҮЕҰ қаржыландырудың жаңа формалары енгізілген.

«100 нақты қадам» Ұлт жоспарын іске асыру аясында ҚР Премьер-Министрінің өкімімен «Қазақстан Республикасында үкіметтік емес ұйымдар мен мемлекеттің өзара іс-қимылын дамыту жөніндегі 2016 2020 жылдарға арналған ұлттық жоспары» бекітілген.

< Ұлттық жоспарды іске асыру аясында мемлекеттік әлеуметтік тапсырысты іске асыруды қаржыландыру көлемі 23%-ға ұлғайып, 9,2 млрд. теңгеніқұраған.

Ү.ж. республикада түрлі бағыттарда, соның ішінде гендерлік саясат саласында 1900-дан астам әлеуметтік жоба жоспарлануда.

Жыл санапгендерлік саясатты іске асыру үшін қарастырылған әлеуметтік жобалардың санымен қатар бөлінген қаржы көлемі де өсіп келеді.

Осылайша, 2012 жылы аталған салада 73,1 млн.теңгені құрайтын 62жоба іске асырылған болса, 2016 жылы200 млн.теңгеден астам қаражаттың 160 жобасы жүргізілуде.

Жалпы алғанда, соңғы 5 жылда республика бойынша гендерлік саясат саласында 500-ден астам әлеуметтік жобалар іске асырылған.

Гендерлік теңдік стратегиясының «Қоғамдық-саяси өмірдегі гендерлік теңдікке қол жеткізу» бағытына сәйкес бүгінде елімізде Әйелдер көшбасшылығы мектептерінің республикалық желісі құрылған (құрамына республиканың барлық облыстарынан 69 үкіметтік емес ұйымдары кіреді).

Әйелдер көшбасшылығы мектептері аясында өткізілген семинар-тренингтер мен мастер-класстарда жүйелі түрде көшбасшы әйелдерге оқыту жұмыстары, әлеуметтік жағдайы төмен тұрғындардың мәселелерін шешу үшін кездесулер ұйымдастырылған.

Отбасындағы гендерлік теңдікке қол жеткізу, отбасыны нығайту және отбасындағы тәрбиенің рөлін көтеру мақсатында елімізде «Отбасы күні» бекітілді.

Еліміздің барлық аймақтарында өткізіліп отырған «Мерейлі отбасы» ұлттық байқауы ерекше танымалдыққа ие болды.

Әлеуметтік жобаларды іске асыру аясында отбасыны қолдау Ресурстық орталықтарының қызметі, Дағдарыс орталықтарының қызметі ұйымдастырылып, үлгілі отбасылар, әкелер байқаулары, мүгедек-әйелдер арасында шығармашылық байқаулары өткізіліп келеді.

Жалпы алғанда, шараға қатысушылармен аталған саладағы түйінді мәселелерді заңнамалық деңгейде шешудің бірқатаржолдары ұсынылды.
Қоғамдық тыңдау нәтижесіндеМәдениет және спорт мәселелері және Ішкі істер органдары мәселелері бойынша Қоғамдық кеңестері ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ:

Бірінші мәселе бойынша:

1. Мәдениет және спорт, білім және ғылым, денсаулық сақтау және әлеуметтік даму, ақпарат және коммуникация, ішкі істер министрліктеріне, Астана, Алматы қалаларының, облыстардың әкімдіктеріне:

- Гендерлік теңдік ұғымын білім, мәдениет, баспасөз ақпарат құралдары және т.б. секілді маңызды механизмдер арқылы қоғамда өзектендіру және тұрақтылығын күшейту;

- Қоғамға тән гендерлік стереотиптерді жою және еңсеру, ерлер мен әйелдердің теңдей құқықтары мен мүмкіндіктерінің идеологиясына негізделген гендерлік арман-мақсаттардың жаңа жүйесін құру;

- Мақсатты бағдарламалар мен гендерлік саясат бойынша стратегияны іске асыру негізінде ел тұрғындарының гендерлік сана-сезімі мен мінез-құлқының жаңа үлгісі болып табылатын гендерлік сезімтал қоғамдық сананы жетілдіру құбылысын (феномен) қалыптастыру;

- Жаңа заманның өркениетті әйелінің бейнесін, қоғамның саяси, әлеуметтік, мәдени, экономикалық және азаматтық өміріндегі үрдістеріндегі толық құқылы және белсенді қатысушысы көшбасшы-әйелдің бейнесін қоғам санасында белсенді түрде қалыптастыру, еліміздің саяси өмірі мен отбасындағы рөлі туралы ұдайы және дәйекті түрде түсіндіру жұмыстарын жүргізу;

- Гендерлік сезімтал қоғамдық сананы жетілдіру үшін тұрғындардың бойында дәстүрлі отбасының әдет-ғұрыптары, бақытты балалық шақ, ата-ана жауапкершілігі, бақытқа толы ерлі-зайыптылар ғұмыры,олардың тәжірибесі менқұндылықтары, адам бойындағы адамгершілік қасиеттер мен психологиялық денсаулықтыңартықшылықтары секілді қоғамдық сананы қалыптастыру.

2. Мәдениет және спорт, білім және ғылым, ақпарат және коммуникация, ішкі істер, денсаулық сақтау және әлеуметтік даму, қаржы министрліктеріне, Астана, Алматы қалаларының, облыстардың әкімдіктеріне:

- Қоғамның гендерлік мәдениетін көтеруге, мемлекеттік билік пен басқару органдарында ерлер мен әйелдердің тең өкілдігінің оң көзқарасын қалыптастыруға бағытталған кең ауқымды ақпараттық, ағартушылық кампанияларын жүргізу;

- Әйелдерге қатысты кемсітушіліктің барлық нысандарын жоюға жағдай жасау. Отбасыларға кәсіби көмек көрсететін Ресурстық орталықтардың қызметінің қалыптасқан тәжірибесін (Отбасын қолдау ресурстық орталықтары ментұрмыстық зорлық-зомбылық құрбандарына арналғанДағдарыс орталықтарының, сенім телефондарының және т.б.) әрі қарай дамыту және кеңейту.

  1. 3. ҚР Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігіне:
- Өмір сүру барысында кездесетін гендерлік алшақтықты жою мақсатында ерлердің бойында салауатты өмір салты мәдениетін және оның отбасының әлеуметтік хал-жайындағы орнын қалыптастыру, сондай-ақ шылым тарту, есірткі мен ішімдікке тәуелділіктен арылуғаСалауатты өмір салтын қалыптастыру орталықтарының қызметін бағыттау;

- Қоғамда орын алып отырған қажеттіліктерге байланысты, уролог-андролог мамандарын даярлауды қамтамасыз ету, соның ішінде мемлекеттік білім беру гранттарының аясында.

4. Ақпарат және коммуникация, білім және ғылым, мәдениет және спорт министрліктеріне, Астана, Алматы қалаларының, облыстардың әкімдіктеріне:

- гендерлік білім берудегі болашақ журналистерді кәсіби даярлауды енгізе отырып,БАҚ арқылы гендерлік сезімтал қоғамдық сананы көтеру бойынша іс-шаралар кешенін қарастыру, ақпаратты әзірлеуші баспагерлер, редакторлар, журналистер арасында ағартушылық жұмысын іске асыру;

- баспасөз ақпарат құралдарының қызметінде ерлер мен әйелдердің теңдей қатысуына ықпал ету, мемлекеттік және жекешеленген БАҚ-ның басқарушы және бақылаушы органдарын тағайындау барысында теңдей өкілдігін қамтамасыз ету.

Тема 2 «Ликвидация насилия по признаку пола»

Члены Общественного совета: заслушав доклад Министерства внутренних делотмечают, что Министерством принимаются меры, направленные на расширение прав и возможностей женщин и противодействие бытовому насилию.

На сегодняшний день в стране сформирована целостная система гендерной и семейно-демографической политики, создана серьезная правовая база.

В целях выработки конкретного алгоритма действий по борьбе преступлениями в быту в декабре 2009 года стране принят Закон «О профилактике бытового насилия» (04.12.2009 г.).

Законом были определены правовые и организационные основы деятельности государственных и местных исполнительных органов, организаций и граждан по профилактике бытового насилия.

Законодательно введены эффективные рычаги воздействия на правонарушителей.

Сотрудники полиции наделены полномочиями по проведению с правонарушителями профилактических бесед, вынесению защитных предписаний, а также возможностью ходатайствовать перед судом об установлении особых требований к поведению правонарушителей.

Со времени принятия Закона, сотрудниками ОВД вынесено более 260 тыс. защитных предписаний, судами установлено 22,5 тыс. особых требований к поведению правонарушителей (в 2016 году - cвыше 21 тыс. защитных предписаний и 1516 особых требований).

В рамках закона была также установлена ответственность за нарушение защитных предписаний и особых требований, а также за совершение противоправных действий в семейно-бытовой сфере (ст.73 КоАП).

В апреле текущего года был расширен перечень ограничений, позволяющий в судебном порядке запретить семейным дебоширам употреблять дома алкогольные напитки, наркотические средства и психотропные вещества сроком от 3-х месяцев до 1-го года.

В целом принятые специальные законы способствовали ежегодному снижению уровня бытовой преступности в среднем на 10%.

Если в 2010 году всего было зарегистрировано 745 таких преступлений, то по итогам 2015 года этот показатель снизился на 37,3 % (467 преступлений).

Кроме того, раскрыты наиболее актуальные проблемы реализации гендерной политики, а также законодательства, направленного на профилактику правонарушений, совершаемых в сфере семейно-бытовых отношений.

Для решения изложенных проблемных вопросов, предложены пути их решения на законодательном уровне.

В целом отмечаем, что поэтапное и планомерное решение проблем бытового насилия, наряду с активизацией работы государственных органов, позволит поднять профилактику бытового насилия на качественно новый уровень.

1. Парламенту РК, Генеральной Прокуратуре, Министерствам юстиции, внутренних дел, культуры и спорта, информации и коммуникации РК:

- Принять во внимание и обеспечить надлежащую реализацию Заключительных замечаний Комитета ООН по ликвидации дискриминации в отношении женщин от 10 марта 2014 года по объединенным третьему и четвертому периодическим докладам Казахстана (Конвенция о ликвидации всех форм дискриминации в отношении женщин, принятая 18 декабря 1979 года):

- Активизировать осуществление имеющихся национальных программ для обеспечения надлежащего распространения текстов Конвенции ООН о ликвидации всех форм дискриминации в отношении женщин, Конвенции ООН «О политических правах женщин», «О гражданстве замужней женщины», международных пактов о гражданских и политических, об экономических, социальных и культурных правах, других универсальных документов международного характера, а также общих рекомендаций Комитета ООН по ликвидации дискриминации в отношении женщин среди должностных лиц государственных органов власти и управления в центре и на местах, парламентариев, судей, юристов, сотрудников правоохранительных органов, исключительно с целью повышения уровня информированности о правах женщин в Республике Казахстан и их полноценного обеспечения в ходе профессиональной деятельности.

- Принять все надлежащие меры для повышения уровня осведомленности женщин об их правах и средствах реализации, включая облегчение доступа к компендиуму правовых договоров Организации Объединенных Наций по вопросам равноправия мужчин и женщин, опубликованному на веб-сайте Верховного суда Республики Казахстан и ИПС «Адилет» Министерства юстиции РК.

- Принять всеобъемлющее правовое определение дискриминации в отношении женщин в соответствии со статьей 1 Конвенции ООН о ликвидации всех форм дискриминации в отношении женщин, охватывающее как прямую, так и косвенную дискриминацию в публичной и частной сферах, в Законе «О государственных гарантиях равных прав и равных возможностей мужчин и женщин», запретить такую дискриминацию в соответствии с Конвенцией и предусмотреть наказание за нее.

2. Министерствам юстиции, внутренних дел, культуры и спорта, информации и коммуникации, образования и науки,Генеральной Прокуратуре РК:

- Проводить информационно-просветительские кампании для ликвидации стигматизации и уничижительных стереотипов, с которыми сталкиваются женщины, добивающиеся правосудия.

- Обеспечить систематическую подготовку судей, прокуроров, следователей, сотрудников органов уголовного преследования и адвокатов по вопросам применения законодательства, запрещающего дискриминацию и насилие в отношении женщин.

- Обеспечить, чтобы женщины имели эффективный доступ к правосудию, в том числе на основе предоставления юридической помощи, особенно женщинам, принадлежащим к находящимся в неблагоприятном положении группам, и в соответствующих случаях оказывать поддержку по всей стране неправительственным организациям, содействующим доступу женщин к правосудию.

3. Министерствам внутренних дел, культуры и спорта, акиматамг.г. Астаны и Алматы, областей:

- Для ускорения достижения существенного равноправия женщин и мужчин во всех охваченных Конвенцией областях, в том числе где женщины недопредставлены, добиться 30-процентной доли участия женщин в процессе принятия решений в составе выборных и назначаемых органов во всех областях государственной и общественной жизни.

В частности, следует рассмотреть и положительно решить вопрос о выдвижении женщин на должности первых руководителей ДВД и управлений культуры областей страны.

4.Министерствам культуры и спорта, информации и коммуникации, Национальной комиссии по делам женщин и семейно-демографической политике при Президенте Республики Казахстан

- Активизировать усилия и оказать содействие Национальной комиссии по делам женщин и семейно-демографической политике при Президенте Республики Казахстани других заинтересованных сторон по проведению просветительской работы с населением и повышению его осведомленности о сложившихся стереотипах в отношении мужчин и женщин, которые сохраняются на всех уровнях общества, с целью их искоренения, расширить публичные образовательные программы, посвященные негативному воздействию таких стереотипов на реализацию женщинами своих прав, в частности в сельских районах. Проводить регулярный мониторинг и обзор мер, предпринимаемых с целью устранения гендерных стереотипов, в целях оценки их воздействия.

5. Парламенту РК, Министерствам юстиции, внутренних дел, финансов,Генеральной Прокуратуре РК

- С учетом практики правоприменения внести необходимые коррективы в Закон «О профилактике бытового насилия» 2009 года и Уголовный кодекс с целью наиболее полного охвата ими всех форм насилия в отношении женщин, включая домогательство.

- Законодательно создать и ввести в действие систему комплексного сбора данных обо всех формах насилия в отношении женщин и поощрять подачу заявлений обо всех формах насилия в отношении женщин и девочек, включая бытовое и сексуальное насилие.

- Обеспечивать эффективное расследование всех заявлений по фактам насилия в отношении женщин, обеспечить назначение виновным соответствующих мер наказания, а также упразднить все виды посредничества и примирения в делах о насилии в отношении женщин.

- Пересмотреть действующее законодательство с целью приведения определения изнасилования как преступления в соответствие с Конвенцией и правовой практикой Комитета в соответствии с Факультативным протоколом. В частности включить в статью 146 УК РК (пытки) в качестве особо квалифицирующего признака состава данного преступления совершения пытки путем изнасилования.

- Обеспечить периодическое инициирование и обсуждение законопроектов в отношении финансирования кризисных центров и приютов под углом зрения достаточного и регулярного финансирование государством этих учреждений.

Председатель
Общественного совета по вопросам
культуры и спорта, доктор филологических наук, профессор М. Жолдасбеков

ПредседательОбщественного совета
по вопросам деятельности органов внутренних дел,
директор НИИ уголовно-процессуальных исследований и противодействия
коррупции Университета КАЗГЮУ, доктор юридических наук, профессор М. Когамов

Секретарь Общественного совета
по вопросам культуры и спорта,
председатель Комитетапоразвитию
языков и общественно-политическойработы К. Асылов

Секретарь Общественного совета
по вопросам деятельности органов внутренних дел,
начальник Штаба-департамента МВД С. Суйнбаев

Өзгерту: 07.10.2016